Congres 13-14 november 2004
Zaterdag 13 november 2004
10.00 - 11.00 Aankomst, inchecken, koffie
11.00 - 12.15 Janine van Mever
Pianospel, en onze natuurlijke hulpmiddelen
Wij doen een enorme hoeveelheid dagelijkse dingen als vanzelf, het gevolg van een leerproces dat reeds op zeer jonge leeftijd begint. Nooit vragen we ons af hoe we dat doen. En nauwelijks zitten we achter de piano of juist dat “hoe” wordt zo belangrijk.
Natuurlijk is pianospelen een gecompliceerde bezigheid. Een vergelijking echter met iets gewoons uit het dagelijks leven kan een eye-opener zijn. Voor onszelf en voor onze leerlingen.
De hulpmiddelen die we bij pianospelen kunnen aanwenden beantwoorden, indien goed gebruikt, aan de natuurwetten. Daar kan niemand omheen, ook de beste pianist van de wereld niet. Dat geeft meteen het belang aan van een goede uitgangsbasis, een goed fundament. In deze voordracht gaat Janine van Mever in op het belang van het aanwennen van natuurlijke fysieke gewoontes, de samenwerking van gewicht en spieren en het goed reageren op de werking van de toetsen. Tevens komt aan de orde hoe een natuurlijk gebruik van vinger, pols en arm niet alleen het spelen vergemakkelijkt, maar ook het resultaat en de klank positief kan beïnvloeden.
Janine van Mever studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag waar zij met onderscheidingen slaagde voor het solo-examen. Zij vervolgde haar studie bij Marguerite Long in Parijs, bij Walter Gieseking in Saarbrücken en bij Carlo Zecchi in Rome. Zowel in solo-recitals als met orkest trad zij veelvuldig op, ook in kamermuziekverband. Zij was hoofdvakdocent aan de conservatoria van Rotterdam en Arnhem. Zij is bestuurslid van EPTA-Nederland.
12.15 - 13.35 Lunchpauze
13.35 - 14.50 Willem Reitsema
Het piano-onderwijs in Frankrijk
Willem Reitsema is bij veel bezoekers van de Nunspeet weekeinden welbekend. Hij is één van de weinigen die als Nederlander in het buitenland pianolessen geeft. In dit geval Frankrijk. Hij kan ons dus als geen ander vertellen over de achtergronden, de situatie van dit moment en de ontwikkelingslijnen voor de toekomst van het piano-onderwijs in Frankrijk.
Daarnaast zal Willem Reitsema vanuit zijn ervaringen een beschouwing geven van het onderwijs in de eerste vier jaar. Hij zal hierbij uitgaan van Bartók's Mikrokosmos deel I en II. Tevens zal hij hieraan enkele (piano-)pedagogische beschouwingen ontlenen, en bekeken wordt hoe het piano-onderwijs in Nederland van andere gezichtspunten kan profiteren.
14.50 - 15.00 korte pauze
Yoram Ish-Hurwitz
De Pelgrimsjaren van Franz Liszt
De pianomuziek van Franz Liszt wordt helaas nog steeds door veel mensen geassocieerd met veel notengeweld en weinig inhoud. In een poging dit beeld te nuanceren, heeft pianist Yoram Ish-Hurwitz dit seizoen een bijzonder project opgezet rond de pianocyclus Années de Pèlerinage. Tijdens zo’n twintig concerten door heel Nederland, waaronder Vredenburg in Utrecht, het Concertgebouw in Amsterdam en de Nieuwe Kerk in Den Haag, zal hij de cyclus compleet of gedeeltelijk uitvoeren. Elk van de drie Années wordt daarbij ingeleid door schrijver en historicus Frédéric Bastet (auteur van onder meer Helse Liefde en Funérailles) en voorzien van declamaties van de literatuur die Liszt bij het componeren heeft geïnspireerd door acteur Carel Alphenaar. Daarnaast zijn recentelijk drie super audio cd’s verschenen met daarop zijn vertolking van de complete cyclus.
Aan de hand van de Années zal Ish-Hurwitz ingaan op het leven van Liszt, zijn muziek, zijn ambities, zijn teleurstellingen en de belangrijke positie die hij innam in de negentiende-eeuwse muziekwereld. Verder probeert hij antwoord te geven op de vraag waarom Liszt op latere leeftijd Abbé werd. Maar ook: wie was 'mystery woman' Agnès Street-Klindworth? En waarom ligt Liszt in hemelsnaam in Bayreuth begraven?
Yoram Ish-Hurwitz studeerde in 1991 af aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam bij Jan Wijn. Hij vervolgde zijn studie voor enkele jaren bij György Sándor aan de Juilliard School in New York en in de solistenklas bij Karl-Heinz Kämmerling in Hannover. Hij treedt regelmatig op in binnen- en buitenland. Sinds 2003 is hij Steinway Artist.
16.25 - 17.00 Theepauze
17.00 - 18.15 Algemene Ledenvergadering EPTA Nederland
18.15 - 20.00 Diner
20.00 - 21.30 Groeps-discussies rond verschillende onderwerpen
Het onderling uitwisselen van ervaringen, en het discussieren over allerlei aspecten van ons vak, daaraan is behoefte. Daarom krijgt dit onderdeel wederom een plaats in het Nunspeet programma. Tezamen met de bevestigingsbrief, die een ieder na inschrijving wordt toegezonden, ontvangen de deelnemers een lijstje met discussie-onderwerpen, waaruit gekozen kan worden. Hierbij zullen uiteraard ook door de leden ingebrachte discussie-onderwerpen meegenomen worden. Zaterdagavond wordt u ingedeeld bij de groep van uw keuze die vervolgens een bepaalde ruimte krijgt toegewezen. Na een uur keert iedereen terug naar de algemene zaal, waarna de discussieleiders verslag doen van het resultaat van de bespreking.
Zondag 14 november 2004
10.00 - 11.15 Frans Feron
Muziek en het Brein
“Muziek maakt slimmer” – “Hersenen van pianisten werken efficiënter” – “Pianoles heeft onmiddellijk effect op hersenen” – “Pianolessen versterken het abstract ruimtelijk denken” – “Muziekles versterkt verbaal geheugen”. Zijn deze stellingen gebaseerd op feiten of hebben we te maken met mythen?
In de lezing “Muziek en het Brein” wordt deze vraag uitgebreid aan de orde gesteld. Daarnaast wordt ingegaan op de invloed van muziek, en met name pianolessen, op de ontwikkeling van het brein van opgroeiende kinderen. De lezing is op te vatten als een warm pleidooi voor het belang van muziek en muzieklessen voor het zich ontwikkelende kind en gebaseerd op een met wetenschappelijk onderzoek onderbouwde overtuiging dat muziekonderwijs een belangrijke plaats verdient binnen onze onderwijssystemen.
De presentatie is gericht op drie doelstellingen:
1. Uitbreiding van het kennisniveau van professionele pianodocenten over een aantal neurologische en neuropsychologische aspecten in relatie tot muziek- en pianolessen;
2. Het op een praktische, inzichtelijke wijze en in begrijpelijke taal presenteren van een aantal wetenschappelijke onderzoeksresultaten met betrekking tot muziek en het brein;
3. Het leveren van positieve argumenten om het belang van muziekonderwijs in het algemeen en pianolessen in het bijzonder te promoten, uitgaande van de actuele verworvenheden op het gebied van hersenonderzoek.
Frans Feron is als arts werkzaam bij de GGD-zzl in Maastricht, als universitair gastdocent bij de faculteit Geneeskunde van de Universiteit Maastricht, en tevens verbonden aan de vakgroep Kinderneurologie resp. Kindergeneeskunde van het Academisch Ziekenhuis in Maastricht.
11.15 - 11.50 Koffiepauze
11.50 - 13.00 David Bollen
Uw dienaar, de piano-begeleider
• Wat houdt begeleiden in?
• Wat is de essentie van begeleiden?
• Is het woord begeleider wel juist?
• Wat doet muzikanten besluiten om te gaan begeleiden?
Dit zijn een paar veel voorkomende vragen die gesteld worden als het begrip “begeleider” ter sprake komt. Want het begeleiden wordt toch nog altijd als een specialisme binnen het professionele muziekleven beschouwd; als een “ander vak”.
Niet geheel ten onrechte: de begeleider heeft een ondersteunende functie, maar mag zichzelf nooit wegcijferen. Hij of zij is zowel volgzaam als initiatiefrijk, dienaar en drager. Maar altijd bewijst de begeleider de partner en de luisteraar de grootste dienst door op de eerste plaats musicus te zijn: dienaar van de muziek.
David Bollen zal dit uur werken met een echte partner, de bariton Jan-Willem Baljet. Aan de hand van lied-repertoire dat zij tezamen als duo momenteel in concerten over het voetlicht brengen zullen ze e.e.a. verduidelijken. Daarbij zullen zij als duo veel voorkomende fouten gaan 'simuleren'.
David Bollen studeerde aan het Conservatorium van Amsterdam en vervolgens aan het Mozarteum te Salzburg. Hij was als repetitor en docent werkzaam voor o.a. De Nederlandse Opera, Opera Zuid, het Rotterdams Conservatorium en het Internationaal Vocalisten Concours te Den Bosch. Verder begeleidde hij Masterclasses van onder meer Udo Reinemann. Sinds 1992 is hij als vaste coach / repetitor verbonden aan Opera Studio Nederland. David Bollen geeft regelmatig concerten in o.a. Nederland en de Verenigde Staten. Hij werkt daarnaast als coach / repetitor aan het Conservatorium van Amsterdam.
13.00 - 14.20 Lunchpauze
14.20 - 15.30 Jet Röling
Het raadsel Fauré
In een tweegesprek met Willem Brons zal de Nederlandse pianiste Jet Röling spreken over de Franse componist Gabriel Fauré, en een aantal van zijn werken ten gehore brengen.
Voor de een is Fauré een achterhaalde saloncomponist, voor de ander een meester wiens werken een onuitputtelijke bron zijn van schoonheid en troost. Voor de verwaarlozing van vooral zijn latere oeuvre zijn wel een aantal redenen te bedenken: ze zijn gecompliceerd in hun schrijfwijze en harmonische verwikkelingen en tegelijkertijd extreem introvert. Mozart weet in zijn muziek "Kenner und Liebhaber" te behagen; het lijkt wel of Fauré zich uitsluitend tot de kenners wendt. Zijn muziek doet geen enkele concessie aan uiterlijk vertoon en ook is zijn pianomuziek gespeend van de in zijn tijd zo gebruikelijke suggestieve titels. Als het aan Fauré had gelegen hadden al zijn pianostukken "Pièces" geheten, al is er wel een verschil te bespeuren tussen de nocturnes, zwaar van melancholie en de iets frivolere barcarolles. Jet Röling zal in Nunspeet (voor dit bij uitstek geschikte kennerspubliek!) o.a. de 11de Nocturne, de 8ste Barcarolle en de 4de Impromptu spelen en in samenspraak met Willem Brons ingaan op het raadsel Fauré zonder de illusie te hebben dit raadsel te ontwarren!
15.30 - 16.05 Theepauze
16.05 - 17.15 Hugo de Jong
Zelfwerkzaamheid aan het inwendige van uw piano
Hugo de Jong (vorig jaar reeds aanwezig op de materiaalbeurs) zal ingaan op het instrument onder het motto: wat kunnen wij eventueel zelf aanpakken? Relatief eenvoudige zaken komen aan de orde (zoals het uithalen van de klep om een verdwaald potlood op te diepen), tot meer complexe aangelegenheden zoals het zelf bijstemmen van snaren. Ook komen aan de orde klimaatbeheersing, de afregeling van het instrument, en het 'verbeteren' van wrijvingspunten in het mechaniek. Wetenswaardigheden rond hamerkoppen, intonatie en speelaard zullen eveneens de revue passeren.
Hugo de Jong is pianotechnicus en pianostemmer. Gedurende enkele jaren was hij docent aan de toenmalige pianotechnische opleiding in Amsterdam. Hij heeft een pianobedrijf in Alkmaar en houdt zich bezig met restauratie, onderhoud en verkoop van piano's en vleugels.
17.15 Sluiting
