Congres 14 en 15 november 2009: Programma
Korte weergave: (Het uitgebreide programma vindt u onderaan deze pagina)
Zaterdag 14 november 2009
10.00 - 11.00 Aankomst, inchecken, koffie
11.00 - 12.00 Marc Theuns: Argentijnse tango: een pleidooi voor intuïtief musiceren
12.00 - 12.30 Uitreiking EPTA Methodiekprijs
12.30 - 13.45 Lunchpauze
13.45 - 15.00 Algemene ledenvergadering
15.00 - 15.30 Theepauze
15.30 - 16.30 Arielle Vernède: Händel, Haydn en Mendelssohn
16.45 - 18.00 Jan Kortie: workshop Leven van muziek - bevrijd je stem
18.15 - 20.00 Diner
20.15 - 21.45 Discussiegroepen leden
Zondag 15 november 2009
10.15 - 11.15 Dr. Ben van Cranenburgh: Muziek, een hoofdzaak? Over muziek, brein en leren
11.15 - 11.45 Koffiepauze
11.45 - 13.00 Robert Harris: Tussen de lijnen
13.00 - 14.15 Lunch
14.15 - 15.25 Joop Albracht en Jan Marisse Huizing: Probleemgevallen uit de praktijk
15.25 - 15.55 Theepauze
15.55 - 16.55 Jeroen Riemsdijk: Het begin van een nieuw genre - De 24 preludes opus 88 door alle toonsoorten van Friedrich Kalkbrenner
Uitgebreide weergave:
Zaterdag 14 november 2009
10.00 - 11.00 Aankomst, inchecken, koffie
11.00 - 12.00 Marc Theuns
lecture recital
Argentijnse tango: een pleidooi voor intuïtief musiceren
Er bestaat weinig muziek waarbij het uiteindelijke resultaat zover afstaat van de geschreven tekst als bij de Argentijnse tango. Als we letterlijk spelen wat er staat dan wordt het een karikatuur.
De kern van dit betoog is: "Wat houdt intuïtief spelen nu eigenlijk in?"
Verscheidene vragen komen aan bod zoals:
- Wat is het fundament van dit heel specifieke rubato?
- Hoe kunnen we "vrij" spelen zonder het algehele betoog te verliezen?
- Hoe spelen we met veel gevoel zonder zweverig te worden?
De parallellen maar ook de verschillen tussen Argentijnse en 'klassieke' muziek worden behandeld. Het gaat daarbij bijv. om extreme dynamiek, goochelen met pedaal, staccatissimo en overlegato. Deze manier van met klank bezig zijn kan een grote invloed hebben op vertolkingen van klassieke pianomuziek.
Sommige Milonga's zijn geschikt voor de lespraktijk.
Marc Theuns is docent piano aan de Muziekacademie van het Gemeenschapsonderwijs te Antwerpen en daarnaast secretaris van EPTA België afdeling Vlaanderen/Brussel. In de jaren '90 heeft hij intensief samengewerkt met de vermaarde Argentijnse bandoneonist Alfredo Marcucci, met concerten in binnen- en buitenland. In 2007 heeft dit geleid tot een Cd-opname.
12.00 - 12.30 Uitreiking EPTA Methodiekprijs
Voor het eerst zal de EPTA Methodiekprijs uitgereikt worden aan een aankomend collega studerend aan één van de Nederlandse Conservatoria. De winnaar krijgt een bronzen beeldje en een geldprijs. Zo mogelijk zal de winnaar een korte voordracht houden.
12.30 - 13.45 Lunchpauze
13.45 - 15.00 Algemene ledenvergadering
15.00 - 15.30 Theepauze
15.30 - 16.30 Arielle Vernède
lecture recital
Händel, Haydn en Mendelssohn
Arielle Vernède was in 2008 reeds aanwezig op het congres met een lecture-recital rondom Claude Debussy, met name zijn Images. Zij maakte daar met haar spel grote indruk; reden voor Christo Lelie om het interview dat hij met haar had (gepubliceerd in Piano Bulletin 2009/2) te openen met de vraag: “Waarom horen we niet méér van Arielle Vernède?”
Voor EPTA was dit lecture-recital aanleiding om haar ook dit jaar uit te nodigen. Ditmaal zal zij ruim aandacht besteden aan de variaties uit de Suite in E gr.t. van Händel, de Variaties in f kl.t. van Haydn en de Variations sérieuses van Mendelssohn.
Citaat uit het genoemde interview: “Verbanden tussen composities, ja, daar gaat het allemaal om. Ik ben voortdurend aan het zoeken naar de geheime lijnen en onderstromen in muziek, en probeer uit te vinden hoe die in werken van soms totaal verschillende componisten, die op het oog elkaar soms zelfs lijken te bijten, onder één noemer gebracht kunnen worden.”
De Nederlandse pianiste Arielle Vernède werkte na haar studie aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag mee aan vele kamermuziekconcerten en Cd-opnames. Tegenwoordig treedt zij voornamelijk op in solorecitals in binnen- en buitenland met, naast het klassieke repertoire, ook regelmatig werken uit de 20e en 21e eeuw. In de pers verschenen lovende kritieken van haar solo-Cd's met werken van Schumann , Szymanowski en “Images”van Debussy.
16.45 - 18.00 Jan Kortie
workshop
Leven van muziek - bevrijd je stem
Wie naar het conservatorium gaat is gepassioneerd en vaak ook sensitief en dus kwetsbaar. Die gepassioneerdheid komt onder druk te staan door competitie, beoordeeld worden, moeten voldoen aan normen en regels. Hoe kun je dan nog vrijuit muziek maken? Hoe kun je je muziek levendig houden als je moet leven van je muziek? De workshop van Jan Kortie gaat over het koesteren van inspiratie en expressie. Via improvisatietechnieken wordt gewerkt aan het beleven van de eigen creativiteit en vitaliteit, zowel vocaal als instrumentaal. Veel klassieke componisten waren begenadigde improvisatoren. Wij spelen met veel toewijding hun muziek. Maar het is voor velen van ons helemaal niet gewoon om zelf te improviseren. Improviseren is een fascinerende vorm van muziekbeoefening. En jij kunt het, want iedereen kan het, zegt Jan Kortie.
De werkwijze van Jan Kortie is onconventioneel in de muziekwereld, net als zijn achtergrond. Hij is afgestudeerd econoom en heeft een aantal jaren als zodanig voor de klas gestaan. Toen hij erachter kwam dat zijn passie zingen is, of beter: verleiden tot zingen, heeft hij de stem van zijn hart gevolgd. Sindsdien ontplooide hij vele inspirerende activiteiten en workshops voor amateurs en professionals, koren, bedrijven en instellingen rond zingen en muziek maken. Met als leidraad het zinnetje: jouw ziel wil zingen. Jan Kortie zocht lang naar een passende naam voor zijn werk. Tegenwoordig noemt hij zichzelf stembevrijder en sinds een aantal jaren leidt hij in de opleiding 'Ode an die Freude' mensen op die stembevrijder willen worden.
www.jankortie.nl
18.15 - 20.00 Diner
20.15 - 21.45 Discussiegroepen leden
Onder leiding van bestuursleden kan van gedachten gewisseld worden over het reilen en zeilen van EPTA, nu en in de toekomst. Zonder druk van een agenda kunt u uw wensen en meningen naar voren brengen en met leden en bestuur in gesprek treden.
Zondag 15 november 2009
10.15-11.15 Dr. Ben van Cranenburgh
voordracht
Muziek, een hoofdzaak? Over muziek, brein en leren
We zeggen zo makkelijk: „het stuk zit in de vingers“, maar net als bij de uitdrukking „wat heb je op je hart“, is dat helemaal niet waar. Vaardigheden zitten niet in je vingers, gedachten en gevoelens zitten niet in het hart. De fenomenale vingervaardigheden die musici kunnen hebben, hebben hun oorsprong in onze hersenen.
Door onderzoek in de neurowetenschappen wordt steeds duidelijker dat hersenen zich individueel uniek vormen op basis van ervaringen en leerprocessen. Uiterlijk (anatomisch) verschillen individuele hersenen niet opvallend. Nu weten we dat het muziekbrein bestaat, dat het klarinetbrein anders in elkaar zit dan het pianobrein. Op de grensgebieden tussen neurowetenschappen, psychologie, therapie en muziek vinden op dit moment interessante ontwikkelingen plaats, die voor musicus en therapeut relevant kunnen zijn. Muziek blijkt een invloed te hebben op plasticiteit en herstel, op motorische en cognitieve functies en op pijn. Tijdens de lezing zullen voorbeelden gegeven worden van toepassing van deze inzichten in de praktijk van het musiceren en het lesgeven.
Ben van Cranenburgh is neurowetenschapper. Hij studeerde geneeskunde in Amsterdam en werkte daarna vele jaren als wetenschappelijk medewerker, o.a. bij het Nederlands Centraal Instituut voor Hersenonderzoek (neurofysiologisch onderzoek) en bij het Revalidatie Centrum Amsterdam (klinisch onderzoek bij CVA-patienten). In 1987 richtte hij het Instituut voor toegepaste neurowetenschappen op (stichting ITON, Haarlem), waar hij tot op heden werkzaam is. In dit kader houdt hij zich intensief bezig met het overbruggen van de (te grote) kloof tussen wetenschap en praktijk, op het gebied van neurorevalidatie, sport en muziek.
11.15 - 11.45 koffiepauze
11.45 - 13.00 Robert Harris
voordracht
Tussen de lijnen
Wij hebben allemaal op de basisschool leren lezen. Wij weten dus heel goed uit eigen ervaring wat lezen inhoudt. Die ervaring kan ons helpen bij het begrijpen van de problemen die de leerling ondervindt bij het leren lezen van muziek. Want niet het herkennen van de noten is de essentie van het lezen, maar het herkennen van de patronen die de individuele noot in een muzikale context plaatst. Met dit inzicht kunnen wij niet alleen beter lesmateriaal voor het noten lezen ontwikkelen maar ook de valkuilen van gangbare methoden vermijden.
Robert Harris studeerde piano bij Ruth Slenczynska aan de Southern Illinois University en later bij Willem Brons in Amsterdam. Hij behaalde zijn doctoraal Bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is correpetitor en docent piano en vakmethodiek aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. Sinds kort is hij als neurowetenschapper aan de Graduate School for Behavioral and Cognitive Neuroscience (RuG) met een promotieonderzoek begonnen naar de relatie tussen perceptie en motoriek bij musici. Voor het Lectoraat Lifelong Learning in Music schreef hij een bijdrage voor de uitgave Teacher Competencies for Working with Young Talent.
13.00 - 14.15 Lunch
14.15 - 15.25 Joop Albracht en Jan Marisse Huizing
clinic
Probleemgevallen uit de praktijk
Joop Albracht en Jan Marisse Huizing zullen ingaan op probleemgevallen uit de dagelijkse lespraktijk. Deze worden door EPTA-leden gepresenteerd, hetzij als vraag, hetzij praktisch aan de piano. Zij kunnen hierbij ook hun eigen leerlingen meenemen.*
Joop Albracht is naast hoofdvakdocent ook jarenlang methodiekdocent voor piano geweest. Vanuit vele jaren ervaring als stagebegeleider heeft de inhoudelijke kant van het lesgeven aan alle leeftijdsgroepen nog steeds zijn hoogste prioriteit.
Jan Marisse Huizing was vele jaren hoofdvak- en methodiekdocent piano aan het Conservatorium van Amsterdam en is artistiek directeur van The International Holland Music Sessions.
* Wie zich hiervoor nog wil aanmelden, wordt verzocht contact op te nemen met Hetty Floors, hetty.floors@planet.nl
15.25 - 15.55 Theepauze
15.55 - 16.55 Jeroen Riemsdijk
lecture recital
Het begin van een nieuw genre - De 24 preludes opus 88 door alle toonsoorten van Friedrich Kalkbrenner
24 preludes door alle toonsoorten is als genre ontstaan in de vroeg-romantiek, in de jaren twintig van de 19e-eeuw. Eén van de eerste componisten die voor dit genre componeerde was Friedrich Kalkbrenner (1885-1849). Gedurende het verloop van zijn 24 preludes uit 1827 kun je duidelijk de overgang waarnemen van het 'preluderen', wat een prelude van oorsprong eigenlijk inhoudt, naar het ontstaan van een nieuw genre, zoals we het sindsdien kennen, namelijk de prelude als volwaardig genrestuk. Een prelude is dan geen 'preluderen' meer. De preludes van Kalkbrenner worden naar het einde toe steeds groter en intenser. Een mooie ontdekkingstocht.
Jeroen Riemsdijk is actief als concertpianist, kamermusicus, docent, researcher en schrijver.
Samenwerking met componist Wim Zwaag heeft recent geresulteerd in een aantal Cd's o.a. met het Nürnberger Symphonie Orchester o.l.v. Ivan Anguelov. Dit seizoen heeft hij een eigen serie van 8 concerten 'Masters on Stage' in het Bethaniënklooster in Amsterdam. Jeroen Riemsdijk werkt aan het Conservatorium Maastricht als docent en research-coach. Hij is o.a. hoofd van de nieuwe opleiding Instrumentale en Vocale Coaching voor Pianisten in de Master of Music. In 2007 verscheen zijn boek ‘The Golden Finger Technique’. Zijn nieuwe boek ‘Balanstechniek’, waarin hij verder bouwt op uitgangspunten van Cornelius Berkhout, zal in 2010 verschijnen.
