Congres 19 en 20 november 2011: Programma

Korte weergave: (Het uitgebreide programma vindt u onderaan deze pagina)

09.30 - 10.30 Aankomst, inchecken, koffie
10.30 - 11.30 Marcela Simons-Clarisse: Leren van binnenuit in het piano-onderwijs
11.30 - 12.30 Alan Fraser: Linking the Body to Musical Expression; Physical Integrity in Piano Technique
12.30 - 13.45 Lunchpauze
13.45 - 14.45 Tony Tobin: The Visual World of Claude Debussy in Piano and Video
14.45 - 15.15 Theepauze
15.15 - 16.15 Gerben Makkes van der Deijl: Ontwikkeling: kennis en inzicht, vroeger en nu
16.30 - 17.45 Algemene ledenvergadering
18.00 - 19.45 Diner
20.00 - 21.30 Tatiana Lina: zangworkshop 'de Zingende Ziel'

10.15 - 11.15 Hara Trouli: Pianists in pain
11.15 - 11.40 Koffiepauze
11.40 - 12.50 Ralph van Raat: Speelbare moderne muziek in de lespraktijk, Terug naar het Heden!
12.50 - 14.00 Lunch
14.00 - 14.30 Uitreiking EPTA Methodiekprijs
14.40 - 15.45 Willem Brons: De Inventionen van Bach
15.45 - 16.15 Theepauze
16.15 - 16.45 Willem Brons: Uitvoering van J.S. Bach’s Inventionen
16.45 Afsluiting

---

Uitgebreide weergave:

09.30 - 10.30 Aankomst, inchecken, koffie

10.30 - 11.30 Marcela Simons-Clarisse

Leren van binnenuit in het piano-onderwijs

Tijdens mijn opleiding Docent Muziek heb ik onderzoek gedaan naar het leren van muziek van binnenuit. Met de volgende vragen begon mijn zoektocht naar een speciaal boek, een boeiende site of een artikel: Hoe word ik een goede docent? Hoe kan ik het beste uit mijn leerlingen halen? Hoe ga ik om met externe druk, om te voldoen aan eisen die van buitenaf komen? Hoe kan ik leren mij in balans te houden met wat de wereld van mij vraagt? Na weken zoeken op internet en vele uren doorbrengen in bibliotheken vond ik wat ik zocht! Het boek Leren van binnenuit door Fred Korthagen en Bram Lagerwerf. In Leren van binnenuit vormen de talenten van mensen het uitgangspunt en dient kernreflectie als hulpmiddel om die talenten te benutten en te ontwikkelen. In deze lezing wil ik ingaan op de vragen: Wat houdt 'leren van binnenuit' in en hoe kan het toegepast worden in het piano-onderwijs?

Marcela Simons-Clarisse, studeerde piano aan het Brabants Conservatorium (1990) en zij studeerde voor Docent Muziek aan Codarts in Rotterdam (2011).

11.30 - 12.30 Alan Fraser

Linking the Body to Musical Expression; Physical Integrity in Piano Technique

Veel pianisten denken liever niet te veel na over techniek, omdat het naar hun mening te veel interfereert met hun intuïtieve muzikale expressie. Toch kunnen de spierreflexen die deze muzikale intuïties moeten realiseren wel degelijk aangeleerd en verbeterd worden. Wanneer de kennis omtrent het menselijk skelet wordt gerelateerd aan kennis omtrent pianotechniek, kan de verbinding tussen de bedoelingen van het brein en de realisatie daarvan door het lichaam versterkt en opgehelderd worden. Tijdens deze voordracht wordt onderzocht in hoeverre de aandacht voor de fysieke aspecten van het pianospel kan leiden tot een verrijking van de muzikale vertolking, in plaats van een sterilisatie daarvan. Onderwerpen uit Fraser’s boeken: “The Craft of Piano Playing” en “Honing the Pianistic Self-Image” zullen aan de orde komen, waarbij verschillende oefeningen voor de hand en het lichaam zullen worden behandeld.

De Canadese pianist Alan Fraser is vooral bekend geworden door zijn hiervoor genoemde baanbrekende boeken met een benadering van de techniek van het pianospel die toegang verschaft tot het inzicht in de aangeboren structuur en functies van de menselijke hand, waarbij enerzijds spanning en anderzijds een te grote ontspanning (verslapping) worden vervangen door een effectieve activatie van de hand met als gevolg een rijkere toonvorming, meer beweeglijkheid en een verdieping van de expressie. Alan Fraser, geboren en getogen in Montreal, waar hij verscheidene universitaire graden behaalde en o.a. studeerde bij Tom Plaunt en Phil Cohen, vertrok in 1990 naar het voormalige Joegoslavië om daar samen te werken met de virtuoos Kemal Gekich, wiens transcendente techniek door Fraser werd geanalyseerd teneinde zijn eigen benadering van de pianotechniek vorm te geven. Aan de Universiteit van Novi Sad, Servië, doceert Fraser Piano en Feldenkrais-techniek; tevens geeft hij cursussen en recitals in heel Europa en Noord-Amerika. Meer informatie is te vinden op zijn verschillende websites:

www.alanfraser.net
www.craftofpiano.com
www.pianotechnique.net
www.maplegroveproductions.com

12.30 - 13.45 Lunchpauze

13.45 - 14.45 Tony Tobin

The Visual World of Claude Debussy in Piano and Video

Claude Debussy was een “visuele” componist. De titels van vele van zijn werken impliceren exotische stemmingen, zoals de door de gamelan en Japanse prenten geïnspireerde “Pagodes”, of de stemming van een winterlandschap in “Des pas sur la neige”. Preludes als “Feux d'artifice” en “Brouillards” vertonen een vernieuwde omgang met ontwikkeling en vorm, waarbij chromatiek wordt gebruikt om nieuw thematisch en harmonisch materiaal te creëren. Het Parijs waar Debussy verbleef was indertijd een ongewone mix van internationale culturen en kunstrichtingen. De wereldtentoonstellingen van 1887 en 1900 hadden paviljoens van landen van over de hele wereld. Het internationalisme, maar ook de natuur hadden een grote invloed op Debussy's manier van denken, zijn esthetiek en zijn pianowerken. Ik zal tijdens mijn lezing enige werken zelf uitvoeren en tevens video's vertonen van Parijs, Zwitserland, Tokyo en Nederland teneinde een licht te laten schijnen op Debussy's stijl.

Zie ook:
www.debussypiano.com

Anthony Tobin (Tony) is een klassieke pianist uit Texas (U.S.) die regelmatig in Nederland, Zwitserland en Frankrijk optreedt. Tijdens zijn huidige tournee in Europa zal hij tevens duo-concerten geven met de violist Maurits Bosman, vroegere concertmeester van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. In Maart 2012 zal Tobin terugkeren in Zwitserland voor solo-optredens met Kulturplatz Wetzikon en Kulturkreis Arosa. Hij is tevens een toegewijd fotograaf en middels de videocamera bezig met het maken van twee films: de ene is een documentaire over Claude Debussy (waarvan ook een blog bestaat), en de andere een verslag en documentaire over de zoektocht naar zijn vader en diens rondreizen in Minami-Senju Tokyo.

14.45 - 15.15 Theepauze

15.15 - 16.15 Gerben Makkes van der Deijl

Ontwikkeling: kennis en inzicht, vroeger en nu

De wijze waarop een kind zijn moedertaal leert heeft veel invloed op zijn taalvaardigheid en taalcreativiteit. We leren eerst de woorden, dan het spreken en dan komt de creativiteit in de taal, de taalkunst. Als een kind de muziek-moedertaal niet goed leert zijn bepaalde zaken niet meer zo vanzelfsprekend: gevoel en kennis wat betreft stijl, structuur, harmonie, polyfonie en goede stemvoering. Maar wie maakt zich nog druk om een septiem- of een tertsverdubbeling? Of om fouten in de stemvoering? Wanneer kinderen geen klassieke muziek meer zouden horen, hoe zou het dan over bijv. 25 jaar gesteld zijn met hun muzikale ontwikkeling? Het is een andere tijd en kinderen zijn niet meer of minder braaf dan vroeger. Wij maken het ze alleen lastiger. Ze hebben soms andere en vaak ook meer talenten ontwikkeld die te maken hebben met snelheid, sociale netwerken en het meerdere dingen tegelijk doen. Welke gereedschappen heeft de toekomstige docent nodig?

Gerben Makkes van der Deijl studeerde piano aan het Conservatorium van Groningen, waar hij ook lessen compositie, instrumentatie en orkestratie volgde bij Hans Henkemans. Hij vervolgde zijn pianostudie aan de Franz Liszt Akademie te Budapest bij professor István Antal. Daarna volgde hij lessen bij George van Renesse en bij Hans Richter-Haaser. Hij gaf recitals in Nederland, Denemarken, Ierland, Oostenrijk, Hongarije en Rusland en trad ook solistisch op met verschillende orkesten. Hij was hoofdvakdocent piano en pianomethodiek aan het Conservatorium van Groningen en is geregeld gastdocent aan de Gnessin School te Moskou. Daarnaast componeerde hij een aantal kindermusicals, muziek voor jonge strijkers en filmmuziek en geeft hij lezingen en gastcolleges in Nederland en Rusland. Gerben is mede-oprichter van het Haydn Instituut, het Haydn Jeugd Strijkorkest en het Haydn Muziek Festival.

16.30 - 17.45 Algemene ledenvergadering

18.00 - 19.45 Diner

20.00 - 21.30 Tatiana Lina

zangworkshop: de Zingende Ziel

Tijdens deze workshop gaan we twee Russische meerstemmige liederen leren met prachtige melodieën en harmonieën. We zullen het karakter en de emotionele inhoud ontdekken van deze liederen. Veel aandacht zal worden besteed aan het verhaal, de dynamiek en de stemming. Ook de mythologie en de symboliek van de Russische folklore komt aan bod.

Tatiana Lina, in Rusland geboren en sinds 1992 woonachtig in Nederland, is een veelzijdige podiumkunstenares met 20 jaar professionele ervaring. Ze brengt haar kennis van wereldmuziek voor iedereen die van zingen houdt. Ze is de artistieke leider van het wereldmuziek kwartet ‘Rusalki’ en dirigent van de Amsterdamse vocale groep ‘Angels’. Verder schrijft Tatiana al 15 jaar vocale arrangementen en geeft vele zangworkshops en cursussen (o.a. voor Huismuziek, Stichting Volksmuziek Nederland, Hermitage Amsterdam) die momenteel een groot succes zijn bij muziekliefhebbers en koorzangers.

10.15 - 11.15 Hara Trouli

Pianists in pain

Pianisten, zowel amateurs als professionals, hebben soms te kampen met allerlei vormen van pijn die verschillende oorzaken kunnen hebben. Het musiceren zelf heeft dikwijls zo'n prioriteit dat er niet, of te laat, een medische deskundige wordt geraadpleegd. In de meeste gevallen worden de pijnklachten veroorzaakt door overbelasting of onjuist gebruik van het speelapparaat, terwijl er ook een slechte speeltechniek aan ten grondslag kan liggen. Er zijn ook gevallen waar pijn of andere symptomen de manifestatie zijn van een medisch probleem waarvoor behandeling door een specialist is vereist. Pianisten zouden moeten leren om de symptomen te herkennen en de risico's ervan in te schatten zodat de klachten tijdig kunnen worden gediagnosticeerd en adequaat kunnen worden behandeld. In mijn presentatie zal ik proberen een licht te werpen op de anatomische en physiologische aspecten waar een pianist zich van bewust moet zijn. Ook zullen de diverse symptomen die op kunnen treden worden behandeld.

Hara Trouli, arts, werd in Athene, Griekenland geboren. Zij studeerde medicijnen in Athene, maar deed daar tegelijkertijd haar conservatoriumopleiding voor piano en studeerde af als docerend en uitvoerend musicus met onderscheiding. Haar medische loopbaan begon in het ongevallen en trauma ziekenhuis in Athene waarna zij werkzaam was in orthopedie en spierchirurgie in diverse ziekenhuizen in Engeland. Tegenwoordig werkt zij als assistent-chirurg in orthopedie. Sinds 2006 maakt zij deel uit van het bestuur van de “International Society for the Study of Tension in Performance”.

11.15 - 11.40 Koffiepauze

11.40 - 12.50 Ralph van Raat

Speelbare moderne muziek in de lespraktijk
Terug naar het Heden!

Een introductie tot de hedendaagse muziek in de lespraktijk van docenten

Ondanks dat een groot aantal buitengewoon interessante en getalenteerde componisten op dit moment de mooiste stukken schrijven, staan hun werken nauwelijks op de lessenaars van zowel professionele- als amateurmusici. Jammer voor zowel de luisteraar als de musicus, die juist de aansluiting van de genoteerde muziek met de eigen leefwereld mist. Vooral in de huidige wereld van snelle en complexe communicatie, geluiden, ritmes en gevoelens is het de hoogste tijd om klassieke muziek van vandaag te integreren in de lespraktijk. Een boeiende en vooral herkenbare klankwereld brengt de klassieke muziek meer dan ooit tot leven bij zowel de beginnende als de meer gevorderde leerling. Echter, waar te beginnen als docent? Deze lezing zal een aantal handreikingen bieden om wegwijs te worden in de vele verschijningsvormen van de hedendaagse muziek: beginnend bij simpele oefeningen die het gehoor ab initio trainen, zullen diverse toepassingen van deze oefeningen plus nieuwe speeltechnieken besproken worden. De lezing eindigt met diverse beknopte repertoire-suggesties, die zowel het gehoor als de motoriek zullen prikkelen en verrassen.

Ralph van Raat (1978), Nederlands pianist en musicoloog, studeerde aan het Sweelinck Conservatorium bij Ton Hartsuiker en Willem Brons. Daarnaast studeerde hij muziekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Hij vervolgde zijn pianostudie in het buitenland o.a. bij Claude Helffer in Parijs en bij Ursula Oppens in de Verenigde Staten. Hij heeft verschillende prijzen en concoursen voor moderne muziek gewonnen. Ook publiceerde hij muziekwetenschappelijke artikelen. Ralph van Raat is een pleitbezorger van hedendaagse pianomuziek en brengt regelmatig premières van met name Nederlandse componisten. Ralph van Raat doceert hedendaagse pianomuziek aan het Utrechts Conservatorium en het Conservatorium van Amsterdam. Sinds 2003 is hij Steinway Artist.

12.50 - 14.00 Lunch

14.00 - 14.30 Uitreiking EPTA Methodiekprijs

Voor de derde maal zal de EPTA Methodiekprijs uitgereikt worden aan een aankomend collega van één van de Nederlandse Conservatoria. De winnaar krijgt een bronzen beeldje en een geldprijs. Zo mogelijk zal hij of zij een korte voordracht geven.

14.40 - 15.45 Willem Brons

De Inventionen van Bach

De Inventies worden in de regel gespeeld door jonge pianisten op het moment dat de muzikale betekenis er van nog lang niet ten volle beseft kan worden. Als men muzikaal verder gevorderd is komt men er in de regel nooit meer op terug. Dat is jammer. Tijdens mijn voordracht wil ik verduidelijken hoezeer deze geniale composities 15 totaal verschillende karakters vertegenwoordigen, niet alleen gevoelsmatig maar ook compositorisch. Tijdens mijn lecture komt aan de orde: de oorspronkelijke volgorde en uiteraard zaken als: articulatie, tempo, speelmanieren, versieringen, pedaalgebruik, het eigen karakter van iedere toonsoort. Ik hoop ook een duidelijk antwoord te geven op de vraag welke muzikale factoren een rol spelen bij het bepalen van het specifieke karakter van iedere inventie.

Willem Brons is naast zijn drukke bestaan als docent en pianist ook geruime tijd voorzitter van EPTA Nederland geweest. Tijdens het congres is een Cd van hem verkrijgbaar met het complete eerste boek van Bach’s Wohltemperirtes Klavier.

15.45 - 16.15 Theepauze

16.15 - 16.45 Willem Brons

Uitvoering van J.S. Bach’s Inventionen

16.45 Afsluiting

---