Congres 15-16 november 2003
Zaterdag 15 november 2003
10.00 - 11.00 Aankomst, inchecken, koffie
11.00 - 12.30 Galina Vracheva
Improvisatie - Muzikale vertelkunst van het prille begin tot aan het concertpodium
Aan de orde komen:
- Als Mozart improviseerde, had hij weet van Bach
- Beethovens improvisatie-onderricht, het improviserende virtuozen-
dom van de 19de eeuw
- De 20ste eeuw en de verstomde ‘Redekunst’
- Improvisatie in het onderwijs op alle niveau’s
- Improvisatie als ‘instant composing’
- Uw vragen en antwoorden, en praktische oefeningen met deelnemers
Galina Vracheva, in Bulgarije geboren, begon haar muzikale opvoeding op haar zevende jaar aan het Conservatorium in Sofia, en studeerde aan het Tchaikovsky Conservatorium in Moskou en aan de Hochschule für Musik und Theater in München. Zij gaf onder andere klassiek improvisatieles aan het Conservatorium in Kiev. Momenteel geeft zij in verscheidene Europese landen masterclasses rond improvisatie, o.a. aan het Amsterdams Conservatorium.
“De pianodocenten, die ik te hooi en te gras heb uitgenodigd om een keer naar haar te luisteren, waren unaniem laaiend enthousiast over haar vermogen om op ieder niveau met leerlingen aan de slag te gaan. Het is een zeer inspirerende manier van werken, omdat solfège, harmonie, vormleer en stijlkennis allemaal geïntegreerd kunnen worden in kort bestek. Bovendien blijkt soms in improvisaties, dat leerlingen tot veel meer in staat zijn dan je ooit voor mogelijk had gehouden naar aanleiding van hun reproduktieve spel.”
(Marjes Benoist)
12.30 - 13.40 Lunchpauze
13.40 - 14.55 Paolo Giacometti
Gioacchino Rossini - De pianocomponist
“Rossini (1792-1868) mag zonder twijfel gerekend worden tot één van de opvallendste en meest kleurrijke karakters in het muzikale landschap van de 19e eeuw. Slechts weinige componisten mochten gedurende hun leven zo’n fenomenaal succes genieten als Rossini met zijn opera’s. Veel minder bekend is echter het feit dat Rossini zich tegen het einde van zijn leven heeft gewijd aan het schrijven van veelal kleinere composities waaronder een opvallend groot aantal pianowerken.
Zoals U wellicht weet ben ik zo’n vier jaar geleden aan het project begonnen om zijn volledige oeuvre voor piano op te nemen. Inmiddels staat de vijfde CD op het punt uitgebracht te worden en kan ik niet ontkennen vaak het gevoel te hebben om op een goudmijn te zijn gestuit. Een goudmijn aan creativiteit, fantasie, geestdrift en originaliteit die mij telkens weer verrast.
Naast dieper in te gaan op de achtergronden en inhoudelijke aspecten van zijn muziek ook aan de hand van gespeelde voorbeelden hoop ik u warm te kunnen maken voor deze werken alsmede voor de didactische mogelijkheden van dit repertoire. Niet in de laatste plaats vanwege het feit dat zijn muziek een verassende kant van de 19e eeuw laat zien maar ook omdat zijn stukken van een zeer variabele moeilijkheidsgraad zijn en dus voor vele soorten leerlingen geschikt. Ook is zijn behandeling van de piano vanuit technisch oogpunt zeer klassiek en dus profijtelijk voor de algemene techniek van de leerling.”
Paolo Giacometti, geboren in Milaan, woont al vanaf zijn 1ste jaar in Nederland. Afgestudeerd met onderscheiding bij Jan Wijn toont hij zich een veelzijdig en graag gezien pianist met belangstelling ook voor kamermuziek, en uitvoeringen op historische instrumenten. Voor zijn derde Rossini-cd werd Paolo Giacometti in 2001 onderscheiden met een Edison.
15.00 - 16.15 Liana Gavrila-Serbescu
De pianomuziek van Ethel Smyth
Het is verwonderlijk dat de pianowerken van de Engelse componiste Ethel Smyth (1858-1944) tot dusver nooit werden uitgegeven. Ze schreef de meeste werken tijdens haar studie in Leipzig waar ze contacten had met Brahms, Clara Schumann, Dvorák, Grieg en Tchaikovsky. Het wekt geen verwondering dat deze muzikale giganten hun stilistische sporen in het werk van Ethel Smyth hebben nagelaten, maar toch kan men duidelijk spreken van een eigen individuele stijl.
In dit uur wordt aandacht besteed aan de drie sonates, allen in 1877 geschreven, en aan de wat eenvoudiger losse pianostukken, vaak geënt op vormen uit de barok (dansen), en soms meer romantisch getinte genrestukken.
Liana Gavrila-Serbescu, in Boekarest geboren maar sinds 1975 in Nederland werkzaam (o.a. tot voor kort als hoofdvakdocent aan het Brabants Conservatorium), redigeerde reeds verschillende uitgaves van vrouwelijke componisten. Zo gaf ze het klavierwerk van Fanny Hensel-Mendelssohn in vier delen uit (Furore Verlag, Kassel). De huidige uitgaves bij Breitkopf und Härtel van het werk van Ethel Smyth verschenen recentelijk in twee banden.
16.15 - 17.00 Theepauze
17.00 - 18.15 Algemene Ledenvergadering EPTA Nederland
18.15 - 20.00 Diner
20.00 - 21.30 Groeps-discussies rond verschillende onderwerpen
Op veler verzoek krijgt dit onderdeel wederom een plaats in het Nunspeet programma. Tezamen met de bevestigingsbrief, die een ieder na inschrijving wordt toegezonden, ontvangen de deelnemers een lijstje met discussieonderwerpen, waaruit gekozen kan worden. Tijdens het weekend wordt u ingedeeld bij de groep van uw keuze, die vervolgens een bepaalde ruimte krijgt toegewezen. Na een uur keert iedereen terug naar de algemene zaal, waarna de discussieleiders verslag doen van het resultaat van de bespreking.
Zondag 16 november 2003
10.00 - 11.30 Robijn Tilanus
Harmonieleer, natuurlijk in de pianoles!
Zeven jaar geleden hield Robijn Tilanus op het Nunspeetweekeind een lezing over haar boek KWINTessens: een praktische benadering van de harmonieleer via improviseren aan de piano, luisteren, spelen, zingen, componeren, dat toen net op de markt verschenen was. Inmiddels zijn er vele duizenden exemplaren van haar boek verkocht, en is de vierde druk in voorbereiding - geheel herzien, en met CD.
Robijn Tilanus, privédocente te Amsterdam, heeft een speciale methode ontwikkeld om harmonieleer op een speelse en natuurlijke manier tot een vast onderdeel van de pianoles te maken. Centraal daarbij staan improvisaties, en het ontwikkelen van de creativiteit. Zij heeft talloze workshops gegeven over haar methode, in binnen- en buitenland.
In Nunspeet zal zij dit keer vertellen over de latere hoofdstukken van haar boek (zeven jaar geleden heeft ze vooral de eerste hoofdstukken behandeld). Ook zal ze een paar korte stukjes van de CD ten gehore brengen, als voorproefje...
11.30 - 12.10 Koffiepauze
12.10 - 13.20 Joop Albracht
Notenbeeld - Vriend en Vijand
De goede Carl Philipp Emanuel Bach zei het al eeuwen geleden:”Aus der Seele musz man spielen”. Je kunt je afvragen hoe je dat nu eigenlijk moet doen. Joop Albracht is van mening dat de meeste van onze leerlingen, en wellicht ook wijzelf, op dit gebied vaak in een gewoontepatroon zitten waarbij het notenbeeld niet alleen onze vriend maar ook onze vijand blijkt te zijn! Vanuit zijn ideaal van een vrij en kunstzinnig musiceren, zal hij zijn licht over deze kwestie laten schijnen.
Joop Albracht studeerde bij Karel Hilsum te Amsterdam en nadien bij Louis Hiltbrand te Genève. Hij is hoofvakleraar aan het Fontys-Conservatorium te Tilburg.
13.20 - 14.30 Lunchpauze
14.30 - 15.40 Jaco Benckhuizen
Improvisatie-onderwijs voor beginners en licht gevorderden
Veel pianisten die improviseren geven aan dat ze het zichzelf hebben aangeleerd. Dit wekt de indruk dat improviseren iets is wat je niet kunt leren. Jaco Benckhuizen toont aan dat dit wel mogelijk is door aan leerlingen de beginselen van het improviseren op een natuurlijke manier bij te brengen op een manier die gehoor, theorie en techniek samenbrengt en een goed klinkend resultaat oplevert. Jaco begint met een uitleg over de principes die aan zijn methodiek ten grondslag liggen, en maakt duidelijk hoe dit te vertalen in concrete lessituaties.
Jaco Benckhuizen studeerde in 1992 af als jazzpianist aan het Hilversums Conservatorium en is actief als pianist en keyboard speler in popmuziek, theater en jazz. Hij gaf les op diverse muziekscholen waar het accent lag op het improvisatie-onderwijs. Momenteel geeft hij op de jazzafdeling van het Conservatorium Amsterdam harmonie aan de piano alswel methodiek jazz piano. Tevens is hij docent keyboard en solfège op de nieuwe popafdeling van dit conservatorium.
15.40 - 16.15 Theepauze
16.15 - 17.15 Henk Lyklema
Historische opnamen rondom Sergei Prokofjev
Het is 50 jaar geleden dat Prokofjev overleed. Een onbegrepen genie, die het in Rusland niet zo ophad met de romantische school in de lijn van Rubinstein, Skrjabin en Rachmaninov, en daarom naar de Verenigde Staten vertrekt. De fascinerende pianist Prokofjev komt met zijn eigen composities en dus met het -voor het grote publiek- verkeerde repertoire. Niet altijd is hij in het licht van zijn carrière een groot takticus, maar veel geluk is de man ook niet altijd toebedeeld. Zelfs zijn sterfdag kiest hij ongelukkig waardoor zijn toch zeer memorabele herinnering wordt overschaduwd door het feit dat dezelfde dag Stalin overleed.
In deze lezing laat Lyklema opnamen van Prokofjev horen, als componist en ook pianist, alswel van tijdgenoten rondom hem. 78-toerenplaten en ook pianorollen overwegend van voor de 2de wereldoorlog. Uiteraard weer kundig van commentaar voorzien door Lyklema.
Henk Lyklema, in het dagelijks leven adjunct-directeur op een basisschool, is in zijn vrije tijd een piano-liefhebber in de ware zin van het woord die in Nederland waarschijnlijk over de grootste collectie oudere grammofoonplaten rond pianisten beschikt.
17.15 Sluiting
